Dheepan

Tijdens onze dromen begeven wij ons in een vreemde wereld. Een wereld die enerzijds bekend aanvoelt, omdat deze onze subjectieve ervaringen en diepste verlangens reflecteert. Een wereld die anderzijds juist onbekend is, doordat deze ervaringen en verlangens in hun fantastische transformatie een afstand scheppen.

De film Dheepan, geregisseerd en meegeschreven door Jacques Audiard, voelt aan als een droom. Een man, vrouw en jong meisje doen zich noodgedwongen voor als familie om de oorlog in Sri Lanka te ontvluchten en belanden in een banlieue in Frankrijk. Hun ervaringen vinden plaats in een voor hen onbekende wereld die de opgelopen oorlogstrauma’s en het verlangen naar een rustig leven weerspiegelt.

De kijker wordt vanaf het begin aan de hand meegenomen in de wereld van Dheepan, Yalini en Illayaal. Door veelal dicht op de huid te zitten door middel van close-ups wordt de film een portret van deze karakters. Dikwijls worden ze gevolgd met tracking shots. Het kalme tempo van de camera draagt bij aan de dromerige sfeer die over de gehele film hangt.

In Sri Lanka ontvangen de drie valse paspoorten die hen zich laten voordoen als een familie, om zo Frankrijk binnen te komen. We volgen alle worstelingen waar ze mee kampen om een leven op te bouwen in een vreemd land waarvan ze amper de taal kunnen spreken. Deze precaire situatie wordt versterkt door slim gebruik van verticale lijnen in het beeld. Vaak worden de karakters op deze manier ingesloten getoond. De oorlogservaringen staan hen nog dichtbij. En deze continueren in de ongure buurt waar zij belanden, omdat Dheepan daar werk heeft gevonden als conciërge.

Hier begint de omslag voor het ad hoc gezin. Waar Dheepan in het begin nog speeltjes verkocht op straat heeft hij nu een betere baan gekregen. Yalini, zijn zogenaamde vrouw, kan aan de slag als verzorgster van een oude man. Illayaal gaat naar school. Een vredestijd breekt aan. Waar eerst voornamelijk vale kleuren werden gebruikt, bevatten de shots steeds meer heldere kleuren. Het aantal close-ups vermindert en er komen meer wide shots in voor. Deze transitie gebeurt op subtiele wijze. Waar wij eerst de familie in een leeg huis zagen zitten worden zij opeens omringd door meubilair en zijn er gordijnen aangeschaft.

De oorlogservaringen lijken steeds meer iets van het verleden. De blik wordt op de toekomst gericht. De drie raken steeds meer geïntegreerd in hun omgeving. De kracht van de film schuilt in de vernuftige wijze waarop hun dromen worden verbeeld. Er gaat een verhaal van hoop in schuil. Dat morgen beter zal zijn dan vandaag. Dat iedereen zijn plek kan vinden in de wereld. Dat er vrede zal zijn. Op dit moment begeeft de film zich in feel-good territorium zonder enige vorm van opsmuk.

Helaas duurt deze tijd niet eeuwig voort. Van vredestijd wordt het weer oorlogstijd. De droom verandert in een nachtmerrie. Oorlog komt in een nieuwe vorm terug. Met deze twist in het verhaal neemt de film een risico dat niet volledig positief uitpakt. De wide shots maken weer plaats voor close-ups, het kleurgebruik wordt weer grauwer. De familie woont middenin een ontketende bendeoorlog.

Dheepan, die de oorlog lang achter zich had gelaten, herbeleeft deze opnieuw. Op een gegeven moment bant hij alle demonen van het verleden uit in een grote explosie van geweld. Het vele gebruik van mist als hij de bende te lijf gaat met machete versterkt het dromerige effect en maakt deze verrassende en theatrale wending geloofwaardig.

Het is echter de vraag of dit finalestuk de juiste keuze voor het verhaal was. De kracht van de film schuilt namelijk vooral in het innemende portret wat werd geschetst van de drie karakters. Door de dromerige filmstijl werd de kijker meegezogen in hun ervaringen. De spanning van het eindgevecht staat in contrast tot het gevoel van hoop dat uit het middenstuk sprak (en waar overigens ook de film mee eindigt na afloop van het gevecht). Het maakt Dheepan uiteindelijk tot een enorm boeiende maar onevenwichtige film. Net als onze dromen.

Geschreven door Sjoerd van Wijk

LA RIOT

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s